Câu hỏi

Một phụ nữ 59 tuổi đến khám vì mệt mỏi tăng dần và khó thở khi gắng sức trong 6 tháng. Mạch 91 lần/phút; huyết áp 119/39 mmHg, đo được tương tự ở cả hai tay.

Khám tim mạch ghi nhận:

• Mạch cảnh nảy mạnh, sau đó giảm nhanh về cường độ.
• Mỏm tim đập kéo dài.
• Tiếng thổi tâm trương nhẹ, cường độ 2/6, nghe rõ dọc bờ phải xương ức.
• Có tiếng tim thứ ba (T3).

Thay van tim là biện pháp phù hợp nhất nhằm điều trị bệnh lý nào sau đây?

A. Hở van động mạch chủ
B. Hẹp van động mạch chủ
C. Hở van hai lá
D. Hẹp van hai lá
E. Hở van ba lá
F. Hẹp van ba lá

Facebook: Ôn tập thi Y khoa

https://www.facebook.com/groups/1538975133975649?locale=vi_VN

https://www.facebook.com/profile.php?id=61592280800556&locale=vi_VN

Zalo: Ôn tập thi y khoa

https://zalo.me/g/wc5hb5471bmne3nuqaqr

Đáp án

A. Hở van động mạch chủ.

Phân tích ca bệnh

Ba dữ kiện có giá trị định hướng cao nhất là:

1. Hiệu áp rộng: 119 − 39 = 80 mmHg.
2. Mạch nảy mạnh rồi xẹp nhanh: tương ứng kiểu mạch nảy–xẹp, thường gặp khi thể tích tống máu lớn nhưng máu thoát nhanh khỏi hệ động mạch trong thì tâm trương.
3. Tiếng thổi tâm trương: trong bối cảnh trên, tiếng thổi tâm trương giảm dần gợi ý dòng máu phụt ngược từ động mạch chủ về thất trái.

Trong hở van động mạch chủ mạn, máu trở lại thất trái trong thì tâm trương làm tăng tiền gánh và gây quá tải thể tích thất trái. Thất trái bù trừ bằng giãn và phì đại lệch tâm, đồng thời tăng thể tích nhát bóp. Hậu quả là huyết áp tâm thu có thể tăng, huyết áp tâm trương giảm và hiệu áp trở nên rộng. Khi bệnh tiến triển, bệnh nhân xuất hiện mệt, khó thở gắng sức và có thể nghe T3 do quá tải thể tích.

Mỏm tim đập kéo dài trong câu hỏi phản ánh tái cấu trúc thất trái nhưng không đặc hiệu bằng tổ hợp hiệu áp rộng + mạch nảy–xẹp + tiếng thổi tâm trương.

Vì sao bệnh nhân cần thay van?

Triệu chứng kéo dài và tiến triển gợi ý bệnh van có ảnh hưởng huyết động đáng kể. Trong thực hành, cần siêu âm tim để xác nhận mức độ hở van, chức năng và kích thước thất trái, đồng thời đánh giá gốc động mạch chủ. Hướng dẫn ESC/EACTS 2025 và ACC/AHA đều xem hở van động mạch chủ nặng có triệu chứng là chỉ định quan trọng của can thiệp van, sau đánh giá bởi Heart Team.

Phân tích từng lựa chọn

A. Hở van động mạch chủ — Đúng

Phù hợp với hiệu áp rộng, mạch nảy–xẹp nhanh, tiếng thổi tâm trương và biểu hiện quá tải thể tích thất trái.

B. Hẹp van động mạch chủ — Sai

Điển hình là tiếng thổi tâm thu tống máu kiểu tăng–giảm, lan lên động mạch cảnh; mạch cảnh thường nhỏ và lên chậm. Những dấu hiệu này trái ngược với mạch nảy mạnh rồi xẹp nhanh trong ca bệnh.

C. Hở van hai lá — Sai

Có thể gây T3 và giãn thất trái, nhưng tiếng thổi điển hình là toàn tâm thu ở mỏm tim, thường lan ra nách. Hở hai lá không giải thích tốt hiệu áp rộng và mạch nảy–xẹp.

D. Hẹp van hai lá — Sai

Thường có tiếng mở van và tiếng rung tâm trương ở mỏm tim, rõ hơn khi bệnh nhân nằm nghiêng trái. Bệnh chủ yếu gây tăng áp nhĩ trái và tuần hoàn phổi, không gây mạch nảy–xẹp với hiệu áp rộng.

E. Hở van ba lá — Sai

Gây tiếng thổi toàn tâm thu ở bờ trái dưới xương ức, tăng khi hít vào; thường kèm tĩnh mạch cổ nổi, sóng v lớn và gan đập theo nhịp.

F. Hẹp van ba lá — Sai

Gây tiếng rung tâm trương ở bờ trái dưới xương ức, tăng khi hít vào, cùng các dấu hiệu ứ trệ tĩnh mạch hệ thống. Không phù hợp với bệnh cảnh hiện tại.

Công thức ghi nhớ

Hở van động mạch chủ mạn:

Dòng phụt ngược trong tâm trương → quá tải thể tích thất trái → tăng thể tích nhát bóp + giảm huyết áp tâm trương → hiệu áp rộng và mạch nảy–xẹp.

Điểm thực hành

• Siêu âm tim qua thành ngực là thăm dò đầu tay để xác nhận chẩn đoán và lượng giá mức độ bệnh.
• Không quyết định thay van chỉ dựa trên tiếng thổi; cần phối hợp triệu chứng, mức độ hở van, chức năng và kích thước thất trái, giải phẫu van–gốc động mạch chủ và nguy cơ thủ thuật.
• Ca lâm sàng được biên soạn phục vụ mục đích giáo dục, không thay thế đánh giá và xử trí người bệnh cụ thể.

1. Câu hỏi đầy đủ

Một nam thanh niên 23 tuổi được đưa vào khoa Cấp cứu sau tai nạn xe máy tốc độ cao. Bệnh nhân lơ mơ, da lạnh ẩm; huyết áp 78/46 mmHg, mạch 127 lần/phút, không đều và có dấu hiệu mất máu nặng.

Sau hồi sức ban đầu, ê-kíp quyết định mở ngực hồi sức. Động mạch chủ ngực xuống được kẹp ngay phía trên cơ hoành nhằm hạn chế mất máu ở phần dưới cơ thể và tạm thời duy trì tưới máu cho tim, não.

Trong lúc đặt kẹp, một cấu trúc dạng ống mỏng chạy dọc mặt trước thân đốt sống, ngay bên phải động mạch chủ ngực xuống, vô tình bị tổn thương.

Hậu quả nào sau đây có khả năng xảy ra nhất do tổn thương cấu trúc này?

A. Chảy máu vào khoang màng tim
B. Chảy máu vào khoang màng phổi phải
C. Tràn dưỡng chấp màng phổi
D. Khó nuốt
E. Chậm làm rỗng dạ dày
F. Liệt hai chi dưới

2. Đáp án

Đáp án đúng: C. Tràn dưỡng chấp màng phổi (chylothorax).

3. Phân tích từng bước

Bước 1: Xác định vùng giải phẫu

Kẹp được đặt vào động mạch chủ ngực xuống ngay trên cơ hoành, tức vùng trung thất sau đoạn thấp, gần lỗ động mạch chủ của cơ hoành.

Bước 2: Nhận diện cấu trúc bị tổn thương

Ở đoạn này, ống ngực:

• Đi từ bể dưỡng chấp lên lồng ngực qua lỗ động mạch chủ.
• Chạy dọc phía trước thân đốt sống.
• Nằm giữa động mạch chủ ngực xuống ở bên trái và tĩnh mạch đơn ở bên phải.
• Nằm phía sau thực quản.
• Thường còn ở bên phải đường giữa trong lồng ngực thấp, rồi bắt chéo sang trái khoảng mức T4–T6.

Mô tả trong đề phù hợp nhất với ống ngực, không phải thực quản, dây thần kinh lang thang hay mạch máu.

Bước 3: Suy ra hậu quả

Ống ngực vận chuyển bạch huyết và dưỡng chấp giàu triglyceride từ phần lớn cơ thể về hệ tĩnh mạch. Khi ống ngực bị rách, dưỡng chấp rò vào khoang màng phổi, gây tràn dưỡng chấp màng phổi.

Tổn thương ở dưới mức ống ngực bắt chéo sang trái thường gây tràn dưỡng chấp bên phải, mặc dù biến thể giải phẫu khá thường gặp.

4. Vì sao các lựa chọn khác không phù hợp?

A. Chảy máu vào khoang màng tim — Sai

Chảy máu màng tim cần tổn thương tim, mạch lớn trong màng tim hoặc chính màng tim. Ống ngực nằm ở trung thất sau và không chứa máu.

B. Chảy máu vào khoang màng phổi phải — Sai

Tổn thương tĩnh mạch đơn, mạch liên sườn hoặc động mạch chủ có thể gây tràn máu màng phổi. Tổn thương ống ngực làm thoát dưỡng chấp, không phải máu.

C. Tràn dưỡng chấp màng phổi — Đúng

Đây là hậu quả trực tiếp của rách hoặc gián đoạn ống ngực. Dịch màng phổi có thể trắng đục sau ăn, nhưng không phải lúc nào cũng có vẻ “như sữa”, nhất là khi người bệnh đang nhịn ăn. Xét nghiệm thường gợi ý khi triglyceride dịch màng phổi >110 mg/dL; phát hiện chylomicron là bằng chứng xác định.

D. Khó nuốt — Sai

Khó nuốt gợi ý tổn thương hoặc chèn ép thực quản. Thực quản nằm phía trước ống ngực ở đoạn trung thất sau.

E. Chậm làm rỗng dạ dày — Sai

Biến chứng này phù hợp hơn với tổn thương dây thần kinh lang thang, gây giảm vận động dạ dày.

F. Liệt hai chi dưới — Sai

Thiếu máu tủy do kẹp động mạch chủ kéo dài hoặc tổn thương các động mạch nuôi tủy, đặc biệt động mạch Adamkiewicz, có thể gây yếu hoặc liệt hai chân. Tuy nhiên, đây không phải hậu quả trực tiếp của việc làm tổn thương cấu trúc dạng ống nằm bên phải động mạch chủ được mô tả trong đề.

5. Điểm ghi nhớ

Trung thất sau đoạn thấp, từ trái sang phải:

Động mạch chủ xuống → Ống ngực → Tĩnh mạch đơn

Ống ngực nằm phía sau thực quản.
Tổn thương ống ngực → tràn dưỡng chấp màng phổi.

6. Tài liệu tham khảo

1. NCBI Bookshelf. Anatomy, Thorax, Thoracic Duct. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK513227/
2. Bhatnagar M, et al. Chylothorax: pathophysiology, diagnosis, and management—a comprehensive review. Journal of Thoracic Disease. 2024. https://jtd.amegroups.org/article/view/83411/html

1. Câu hỏi

Một người đàn ông 44 tuổi đến khám vì sốt nhẹ trong 3 ngày và khó thở khi gắng sức tăng dần. Nhiệt độ cơ thể là 39°C, nhịp thở 25 lần/phút. Độ bão hòa oxy ngoại vi khi thở khí phòng là 85%.

Bệnh nhân có tiền sử hen phế quản nặng, dai dẳng trong 10 năm và đã được điều trị bằng prednisone 30 mg/ngày trong 6 tháng gần đây. Khám phổi không nghe thấy ran rít.

X-quang ngực cho thấy thâm nhiễm phổi lan tỏa hai bên. Soi vi thể mẫu đờm thấy ít bạch cầu. Nhuộm bạc trên cùng mẫu bệnh phẩm cho kết quả dương tính với vi sinh vật.

Thuốc nào sau đây là lựa chọn điều trị thích hợp nhất cho bệnh nhân này?

• A. Acyclovir
• B. Ceftazidime
• C. Ganciclovir
• D. Penicillin
• E. Trimethoprim–sulfamethoxazole

2. Đáp án

Đáp án E. Trimethoprim–sulfamethoxazole (TMP–SMX).

Chẩn đoán phù hợp nhất là viêm phổi do Pneumocystis jirovecii (PJP; trước đây thường gọi là PCP) ở người bệnh suy giảm miễn dịch do sử dụng glucocorticoid kéo dài.

3. Phân tích các dữ kiện then chốt

Prednisone liều cao và kéo dài

Bệnh nhân dùng prednisone 30 mg/ngày trong 6 tháng. Glucocorticoid kéo dài làm suy giảm miễn dịch qua trung gian tế bào và là một yếu tố nguy cơ quan trọng của PJP, kể cả ở người không nhiễm HIV.

Một số hướng dẫn thực hành xếp việc dùng liều tương đương prednisolone từ 20 mg/ngày trong ít nhất 4 tuần vào nhóm nguy cơ cao cần đánh giá dự phòng PJP. Bệnh nhân này vượt xa cả ngưỡng liều và thời gian đó.

Suy hô hấp giảm oxy máu

SpO₂ 85% khi thở khí phòng cùng nhịp thở 25 lần/phút cho thấy giảm oxy máu đáng kể. PJP gây tổn thương phế nang lan tỏa và rối loạn khuếch tán khí; mức giảm oxy có thể nặng hơn hình ảnh khám phổi bên ngoài.

Không có ran rít

Dù có tiền sử hen nặng, bệnh nhân không khò khè và không nghe thấy ran rít. Vì vậy, khó thở hiện tại không phù hợp với một cơn hen cấp đơn thuần.

Thâm nhiễm lan tỏa hai bên

PJP thường gây hình ảnh thâm nhiễm mô kẽ hoặc kính mờ lan tỏa, đối xứng hai bên. Hình ảnh này khác với đông đặc thùy khu trú thường gặp trong nhiều viêm phổi do vi khuẩn.

Ít bạch cầu trong đờm

Ở người suy giảm miễn dịch, đáp ứng viêm tại phổi có thể nghèo nàn. Việc có ít bạch cầu không loại trừ một nhiễm trùng cơ hội nặng.

Nhuộm bạc dương tính

Nhuộm Grocott–Gomori methenamine silver làm nổi bật thành nang của P. jirovecii dưới dạng các cấu trúc sẫm màu, tròn, hình chén hoặc hình lưỡi liềm. Trong bối cảnh lâm sàng này, đây là manh mối gần như chỉ điểm.

4. Vì sao TMP–SMX là lựa chọn đúng?

TMP–SMX ức chế liên tiếp hai bước trong con đường chuyển hóa folate của vi sinh vật:

• Sulfamethoxazole ức chế dihydropteroate synthase.
• Trimethoprim ức chế dihydrofolate reductase.

Đây là điều trị hàng đầu cho PJP. Với bệnh nặng, phác đồ thường sử dụng liều cao tính theo thành phần trimethoprim, điều chỉnh theo chức năng thận và chia nhiều lần trong ngày. Thời gian điều trị thường khoảng 21 ngày, nhưng phải tuân theo phác đồ chuyên khoa và tình trạng cụ thể của người bệnh.

5. Vì sao các lựa chọn khác không phù hợp?

6. Xử trí thực tế cần lưu ý

Ca bệnh có SpO₂ 85% khi thở khí phòng nên cần đánh giá và điều trị khẩn tại bệnh viện, không phải điều trị ngoại trú đơn thuần:

1. Cho oxy và theo dõi sát hô hấp; cân nhắc chăm sóc tích cực nếu suy hô hấp tiến triển.
2. Làm khí máu động mạch để xác định PaO₂ và chênh áp oxy phế nang–động mạch.
3. Khởi trị TMP–SMX sớm khi nghi ngờ cao; không chờ đủ mọi xét nghiệm nếu việc trì hoãn có nguy cơ làm xấu tiên lượng.
4. Theo dõi công thức máu, creatinine, chức năng gan và điện giải, đặc biệt kali máu; điều chỉnh liều theo chức năng thận.
5. Tìm các nguyên nhân suy giảm miễn dịch khác, đánh giá đồng nhiễm và cân nhắc xét nghiệm HIV theo chỉ định lâm sàng.
6. Sau điều trị, xem xét dự phòng thứ phát trong thời gian tình trạng suy giảm miễn dịch còn tồn tại.

7. Corticoid hỗ trợ: điểm cần diễn giải thận trọng

Ở người bệnh nhiễm HIV mắc PJP mức độ vừa–nặng, hướng dẫn NIH khuyến nghị corticoid hỗ trợ khi PaO₂ khí phòng dưới 70 mmHg hoặc chênh áp A–a từ 35 mmHg trở lên, khởi đầu càng sớm càng tốt.

Tuy nhiên, người bệnh trong câu hỏi không được mô tả là nhiễm HIV mà bị suy giảm miễn dịch do prednisone. Ở PJP không do HIV, lợi ích của corticoid hỗ trợ chưa chắc chắn và các hướng dẫn khuyến cáo quyết định theo từng ca. Bệnh nhân này lại đang dùng prednisone 30 mg/ngày, vì vậy không nên tự động áp dụng nguyên xi phác đồ corticoid của PJP liên quan HIV; cần hội chẩn chuyên khoa và đánh giá khí máu.

8. Bẫy thường gặp trong đề thi

• PJP không chỉ gặp ở AIDS. Glucocorticoid kéo dài, ghép tạng, ung thư huyết học và các thuốc ức chế miễn dịch khác đều có thể gây nguy cơ.
• Không khò khè không loại trừ suy hô hấp nặng. Ở ca này, SpO₂ mới là dữ kiện quyết định mức độ nặng.
• Ít bạch cầu không có nghĩa là nhiễm trùng nhẹ. Người suy giảm miễn dịch có thể không tạo được đáp ứng viêm mạnh.
• Nhuộm bạc là chìa khóa. GMS nhuộm thành nang Pneumocystis, không phải thể tư dưỡng.
• Đờm khạc tự nhiên có độ nhạy thấp trong thực hành. Nếu nghi ngờ cao nhưng xét nghiệm âm tính, thường cần đờm cảm ứng, PCR và/hoặc dịch rửa phế quản–phế nang tùy hoàn cảnh.

9. Mẹo ghi nhớ

Corticoid kéo dài + khó thở/sốt + giảm oxy máu + thâm nhiễm kính mờ lan tỏa + nhuộm bạc dương tính → PJP → TMP–SMX.

1. Câu hỏi

Một người đàn ông 72 tuổi, đã nghỉ hưu sau nhiều năm làm thợ sửa chữa ô tô, đến khám vì khó thở tăng dần trong 2 năm. Trong suốt 40 năm làm việc, ông chuyên sửa chữa hệ thống phanh và ly hợp, vì vậy thường xuyên phơi nhiễm mạn tính với amiăng.

Nhiệt độ cơ thể là 36,7°C; mạch 80 lần/phút; nhịp thở 18 lần/phút; huyết áp 140/85 mmHg. Khám thực thể ghi nhận ngón tay dùi trống. Nghe phổi có ran nổ ở cả hai đáy phổi.

Bộ kết quả thăm dò chức năng hô hấp nào sau đây có khả năng gặp nhất ở bệnh nhân này?

2. Đáp án

Đáp án D: FEV₁ giảm, FVC giảm, FEV₁/FVC bình thường, TLC giảm và DLCO giảm.

Chẩn đoán nền phù hợp nhất là bệnh bụi phổi amiăng (asbestosis) gây xơ hóa mô kẽ phổi và rối loạn thông khí hạn chế.

3. Phân tích dữ kiện then chốt

Phơi nhiễm nghề nghiệp điển hình

Người bệnh đã sửa phanh và ly hợp ô tô trong 40 năm. Một số vật liệu ma sát dùng trong phanh và ly hợp có thể chứa amiăng; thao tác tháo, vệ sinh hoặc sửa chữa có thể phát tán bụi amiăng. Đây là dữ kiện nghề nghiệp được đặt vào câu hỏi để hướng tới bệnh phổi liên quan amiăng.

Thời gian tiềm tàng dài

Các bệnh liên quan amiăng thường xuất hiện sau một khoảng tiềm tàng kéo dài nhiều năm đến nhiều thập kỷ. Một người 72 tuổi có tiền sử phơi nhiễm nghề nghiệp 40 năm và khó thở tiến triển chậm là bối cảnh rất phù hợp.

Khó thở tiến triển, ran nổ hai đáy phổi

Asbestosis là một dạng xơ hóa mô kẽ phổi lan tỏa. Ran nổ cuối thì hít vào ở hai đáy phổi là dấu hiệu kinh điển của quá trình xơ hóa mô kẽ, thường được mô tả giống tiếng “Velcro”.

Ngón tay dùi trống

Ngón tay dùi trống gợi ý bệnh phổi mạn tiến triển. Trong bệnh cảnh này, dấu hiệu đó củng cố khả năng tổn thương mô kẽ do amiăng, dù bản thân nó không đặc hiệu cho asbestosis.

4. Vì sao chức năng hô hấp có kiểu hạn chế?

Xơ hóa làm phổi trở nên cứng, giảm độ giãn nở và giảm thể tích khí mà phổi có thể chứa:

• FVC giảm: dung tích sống gắng sức giảm do thể tích phổi nhỏ hơn.
• FEV₁ giảm: lượng khí thở ra trong giây đầu cũng giảm vì tổng lượng khí có thể thở ra đã giảm.
• FEV₁/FVC bình thường hoặc tăng: FEV₁ và FVC giảm tương đối đồng mức; không có tắc nghẽn đường thở nổi trội.
• TLC giảm: đây là thông số xác nhận rối loạn thông khí hạn chế.
• DLCO giảm: xơ hóa làm dày màng phế nang–mao mạch và giảm diện tích trao đổi khí hiệu dụng, cản trở khuếch tán carbon monoxide.

Có thể ghi nhớ ngắn gọn:

Xơ phổi do amiăng → FEV₁ ↓, FVC ↓, FEV₁/FVC bình thường hoặc ↑, TLC ↓, DLCO ↓.

5. Phân tích từng phương án

6. Điểm dễ nhầm trong đề thi

FEV₁ giảm không đồng nghĩa với tắc nghẽn

Trong bệnh hạn chế, FEV₁ vẫn giảm vì thể tích phổi tổng thể giảm. Muốn nhận diện tắc nghẽn phải xem tỷ số FEV₁/FVC, không được nhìn FEV₁ đơn độc.

TLC mới xác nhận hạn chế

FVC giảm chỉ gợi ý hạn chế; TLC giảm mới xác nhận rối loạn thông khí hạn chế. FVC cũng có thể giảm trong tắc nghẽn nặng do bẫy khí.

DLCO giảm không đặc hiệu

DLCO giảm phù hợp với bệnh mô kẽ nhưng cũng có thể gặp trong khí phế thũng, tăng áp phổi, thuyên tắc phổi mạn hoặc thiếu máu. Phải diễn giải DLCO cùng kiểu thông khí và bệnh cảnh lâm sàng.

7. Phân biệt các bệnh liên quan amiăng

8. Tiếp cận trong thực hành

Ngoài bài thi, không chẩn đoán asbestosis chỉ dựa vào nghề nghiệp và chức năng hô hấp. Đánh giá thường cần:

1. Khai thác chi tiết nguồn, mức độ, tần suất và thời gian phơi nhiễm; phương tiện bảo hộ; tiền sử hút thuốc.
2. Hô hấp ký, đo thể tích phổi và DLCO; hiệu chỉnh DLCO theo hemoglobin khi phù hợp.
3. X-quang ngực theo hệ thống phân loại bệnh bụi phổi và/hoặc HRCT khi có chỉ định.
4. Loại trừ các nguyên nhân xơ phổi khác, bệnh phổi tắc nghẽn đồng mắc, ung thư phổi và u trung biểu mô.
5. Hội chẩn chuyên khoa hô hấp hoặc y học nghề nghiệp nếu chẩn đoán chưa rõ hay chức năng phổi giảm nhanh.

Hình X-quang và CT trên ảnh đăng bài chỉ mang tính minh họa, không phải dữ kiện bổ sung của câu hỏi gốc hoặc phim của người bệnh thật.

Nam 57 tuổi đến khám vì ho ra máu lượng ít và đau ngực trái. Khám thấy rì rào phế nang giảm, gõ đục vùng trên ngực trái cả phía trước và phía sau.

Phim ngực PA và nghiêng cho thấy một khối mờ lớn chiếu lên vùng trên phổi trái.

Khối có khả năng nằm ở đâu nhất?

A. Trung thất trước
B. Trung thất giữa
C. Phân thùy đỉnh–sau, thùy trên phổi trái
D. Phân thùy trước, thùy trên phổi trái
E. Phân thùy trên, thùy dưới phổi trái

👉 Hãy bình luận A–E và cho biết dữ kiện nào trên phim nghiêng quyết định lựa chọn của bạn.

#Ontapthiykhoa.com #Facebook: Ontapthiykhoa.

1. Phân tích định khu từng bước

Bước 1: Xác định bên và tầng trên phim thẳng

Trên phim PA, khối chiếu lên:

• Trường phổi trái.
• Vùng trên rốn phổi.
• Phía ngoài bờ trung thất trên.

Phim thẳng giúp xác định bên và mức cao–thấp, nhưng một mình nó thường không đủ để khẳng định tổn thương nằm phía trước hay phía sau. Việc phối hợp hai bình diện trực giao là nguyên tắc cơ bản để định khu một tổn thương trong lồng ngực. RSNA – Localization of Intrathoracic Lesions, NIH – Imaging the Chest

Bước 2: Xác định chiều trước–sau trên phim nghiêng

Trên phim nghiêng, khối nằm:

• Ở phần cao của lồng ngực.
• Phía sau rốn phổi.
• Gần thành ngực sau/cột sống ngực hơn là khoảng sáng sau xương ức.

Như vậy, tổn thương không nằm ở vùng trước ngực hoặc khoang trước mạch máu.

Bước 3: Đối chiếu với giải phẫu phân thùy phổi trái

Phân thùy đỉnh–sau của thùy trên phổi trái, ký hiệu S1+2, tạo nên phần trên và phía sau của thùy trên. Ngược lại, phân thùy trước S3 nằm phía trước và thấp hơn trong phần trên của thùy trên. Vị trí vừa cao vừa sau của khối vì vậy phù hợp nhất với S1+2 thùy trên phổi trái. NCBI Bookshelf – Segmental Lung Resection

2. Phân tích từng lựa chọn

A. Trung thất trước — Sai

Trung thất trước hay khoang trước mạch máu nằm sau xương ức và trước tim, màng tim cùng các mạch lớn. Một khối ở vùng này thường:

• Có liên quan rõ với bờ trung thất trên phim thẳng.
• Nằm trong hoặc làm mất khoảng sáng sau xương ức trên phim nghiêng.
• Không biểu hiện như một khối nhu mô phổi nằm cao và phía sau rốn phổi.

Trong ca này, phim nghiêng cho thấy khối nằm phía sau, không phải vùng sau xương ức. Vì vậy, trung thất trước không phù hợp. NCBI Bookshelf – Chest and Mediastinal Imaging

B. Trung thất giữa — Sai

Trung thất giữa hoặc khoang tạng chứa các cấu trúc trung tâm như tim, màng tim, khí quản, thực quản, mạch máu lớn và các hạch trung thất. Khối tại đây thường có vị trí trung tâm, cạnh khí quản, quanh rốn phổi hoặc liên quan rõ với bờ trung thất.

Khối trong hình chiếu ra ngoại vi hơn, nằm cao và phía sau, nên phù hợp với nhu mô phổi hơn là trung thất giữa.

C. Phân thùy đỉnh–sau của thùy trên phổi trái — Đúng

Đây là vị trí giải thích đồng thời cả hai bình diện:

• Phim PA: khối ở vùng trên phổi trái, phía trên rốn phổi.
• Phim nghiêng: khối ở phần trên và phía sau lồng ngực.
• Giải phẫu: phân thùy S1+2 tạo nên phần trên–sau của thùy trên phổi trái.

Ở phổi trái, phân thùy đỉnh và phân thùy sau thường hợp lại thành phân thùy đỉnh–sau, thay vì tách riêng như ở phổi phải.

D. Phân thùy trước của thùy trên phổi trái — Sai

Phân thùy trước, ký hiệu S3, nằm ở phần trước và tương đối thấp hơn của phần trên thùy trên. Nếu khối xuất phát từ S3, trên phim nghiêng nó phải chiếu về phía trước rốn phổi và gần vùng sau xương ức hơn.

Khối trong hình lại nằm rõ về phía sau, nên S3 không phải vị trí phù hợp nhất.

E. Phân thùy trên của thùy dưới phổi trái — Sai, nhưng là đáp án nhiễu khó nhất

Phân thùy trên của thùy dưới phổi trái, ký hiệu S6, cũng nằm ở phía sau và có thể chiếu tương đối cao trên phim thẳng. Vì vậy, đây là lựa chọn dễ gây nhầm.

Tuy nhiên:

• S6 thuộc thùy dưới và thường nằm ở vùng sau rốn phổi, thấp hơn phân thùy đỉnh–sau.
• Khối trong ca này nằm rất cao, chiếm vùng trên phổi và trên rốn phổi.
• Sự kết hợp giữa vị trí cao trên phim PA và cao–sau trên phim nghiêng phù hợp hơn với S1+2.

Trong thực hành, nếu ranh giới thùy hoặc phân thùy không rõ trên X-quang, CT ngực sẽ xác định vị trí chính xác hơn.

3. Điểm cần ghi nhớ

Phim PA xác định bên và tầng; phim nghiêng xác định trước hay sau. Khối ở vùng trên phổi trái trên PA và nằm cao–sau trên phim nghiêng → phân thùy đỉnh–sau (S1+2) của thùy trên phổi trái.

Bẫy thường gặp

• Chỉ nhìn phim thẳng và kết luận ngay “thùy trên”.
• Nhầm tổn thương phía sau với khối trung thất sau hoặc phân thùy S6 của thùy dưới.
• Chọn phân thùy trước S3 chỉ vì khối thấy rõ ở vùng trên trên phim PA.
• Suy đoán mô bệnh học từ X-quang. Ho ra máu và khối phổi làm tăng nghi ngờ ác tính, nhưng X-quang đơn thuần không xác định được ung thư biểu mô tuyến hay một type mô học cụ thể.

4. Ý nghĩa thực hành

Câu hỏi yêu cầu định khu giải phẫu, không yêu cầu xác định bản chất khối. Trong thực hành lâm sàng, một người bệnh ho ra máu có khối phổi cần được đánh giá tiếp bằng CT ngực có thuốc cản quang nếu không có chống chỉ định, sau đó lựa chọn nội soi phế quản, PET/CT hoặc sinh thiết tùy vị trí và mức độ nghi ngờ.

Một trẻ 7 tuổi, trước đó khỏe mạnh, sốt cao và ho 6 ngày. Trẻ đã tiêm chủng đầy đủ. Khám có ran nổ và giảm rì rào phế nang bên phải.

🔬 Bạch cầu 23.500/mm³; Neu 82%; Band 8%.
🩻 X-quang: đông đặc thùy giữa phải, kèm tràn dịch màng phổi phải.

Tác nhân nào có khả năng cao nhất?

A. Escherichia coli
B. Haemophilus influenzae type b
C. Mycoplasma pneumoniae
D. Virus hợp bào hô hấp (RSV)
E. Streptococcus pneumoniae

👉 Hãy bình luận A–E và nêu một dữ kiện quyết định lựa chọn của bạn. Đáp án và phân tích sẽ được công bố ở bình luận ghim.

#Ontapthiykhoa.com ; # Facebook: Ontapthiykhoa

1. Câu hỏi đầy đủ

Tác nhân gây bệnh nào có khả năng cao nhất?

Một bé trai 7 tuổi, trước đây hoàn toàn khỏe mạnh, được bố mẹ đưa đến khám vì sốt cao và ho liên tục trong 6 ngày. Gia đình đã cho trẻ dùng thuốc ho không kê đơn và paracetamol nhưng triệu chứng không cải thiện; cơn ho còn khiến trẻ khó ngủ.

Khoảng 3 tuần trước, trẻ từng chảy nước mũi và đau họng nhẹ, tự hết mà không cần điều trị. Trẻ đã được tiêm chủng đầy đủ theo lứa tuổi. Khi nhập viện, trẻ mệt, ít hoạt động và hơi nhợt nhưng vẫn tỉnh, tiếp xúc được.

Các dấu hiệu sinh tồn:

Khám phổi ghi nhận ran nổ và giảm rì rào phế nang ở bên phải. Khám bụng không phát hiện bất thường.

Kết quả công thức máu:

X-quang ngực cho thấy đông đặc thùy giữa phổi phải, kèm tràn dịch màng phổi phải.

Tác nhân nào sau đây có khả năng cao nhất gây ra tình trạng này?

• A. Escherichia coli
• B. Haemophilus influenzae type b
• C. Mycoplasma pneumoniae
• D. Virus hợp bào hô hấp (respiratory syncytial virus – RSV)
• E. Streptococcus pneumoniae

2. Đáp án

E. Streptococcus pneumoniae

Bệnh cảnh phù hợp nhất với viêm phổi cộng đồng do vi khuẩn điển hình, biến chứng tràn dịch cạnh viêm phổi. Những dữ kiện có giá trị nhất là:

• Khởi phát cấp với sốt cao và ho.
• Bạch cầu tăng rõ, ưu thế bạch cầu đa nhân trung tính và có tăng bạch cầu dạng đũa.
• Ran nổ, giảm rì rào phế nang khu trú bên phải.
• Hình ảnh đông đặc theo thùy, thay vì tổn thương mô kẽ lan tỏa.
• Có tràn dịch màng phổi cùng bên, gợi ý viêm phổi có biến chứng.

Streptococcus pneumoniae là tác nhân vi khuẩn quan trọng hàng đầu của viêm phổi ở trẻ em. Vi khuẩn này cũng là tác nhân thường được phát hiện trong tràn dịch màng phổi hoặc mủ màng phổi liên quan viêm phổi ở trẻ. Việc đã tiêm vaccine phế cầu làm giảm đáng kể nguy cơ bệnh xâm lấn nhưng không loại trừ hoàn toàn viêm phổi do phế cầu, vì vaccine không bao phủ mọi type huyết thanh và không có vaccine nào bảo vệ tuyệt đối. CDC – Pneumococcal Disease, CDC Emerging Infectious Diseases

Tràn dịch màng phổi liên quan viêm phổi được xếp trong phổ viêm phổi có biến chứng. Hướng dẫn IDSA/PIDS năm 2026 định nghĩa tràn dịch cạnh viêm phổi là dịch trong khoang màng phổi xuất hiện liên quan đến viêm phổi; dịch có thể còn vô khuẩn hoặc đã bị nhiễm trùng/viêm rõ. IDSA/PIDS 2026

3. Phân tích từng lựa chọn

A. Escherichia coli — Không phù hợp nhất

E. coli có thể gây viêm phổi, nhưng thường được nghĩ đến nhiều hơn trong các bối cảnh như:

• Trẻ sơ sinh, đặc biệt nhiễm khuẩn sơ sinh khởi phát sớm.
• Nhiễm khuẩn bệnh viện hoặc liên quan thở máy.
• Hít sặc, bệnh nền nặng hoặc suy giảm miễn dịch.
• Nhiễm khuẩn huyết do trực khuẩn Gram âm.

Một trẻ 7 tuổi trước đó khỏe mạnh, mắc viêm phổi cộng đồng với đông đặc thùy và tràn dịch màng phổi không phù hợp điển hình với E. coli.

B. Haemophilus influenzae type b — Có thể gây bệnh nhưng ít khả năng hơn

Hib có thể gây viêm phổi nặng, nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não và viêm nắp thanh quản. Tuy nhiên, trẻ trong ca bệnh đã tiêm chủng đầy đủ. Vaccine Hib là biện pháp bảo vệ tốt nhất chống lại bệnh Hib xâm lấn và được dùng thường quy cho trẻ nhỏ. Vì vậy, trong bối cảnh này, Hib kém phù hợp hơn phế cầu. CDC – Hib Vaccination

Lưu ý: tiêm vaccine không làm nguy cơ bằng không, và vaccine Hib không bảo vệ khỏi các chủng H. influenzae không định type. Tuy nhiên, lựa chọn trong câu hỏi ghi rõ type b.

C. Mycoplasma pneumoniae — Đáp án nhiễu hợp lý nhưng không phù hợp nhất

M. pneumoniae thường gặp ở trẻ tuổi đi học và có thể gây viêm phổi. Vì vậy, tuổi của bệnh nhân khiến lựa chọn này thoạt nhìn có vẻ hợp lý. Tuy nhiên, bệnh thường có xu hướng:

• Khởi phát từ từ hơn.
• Ho khan kéo dài, đau đầu, mệt mỏi; biểu hiện toàn thân đôi khi nổi bật hơn khám phổi.
• Bạch cầu bình thường hoặc chỉ tăng nhẹ hơn so với viêm phổi do vi khuẩn điển hình.
• Tổn thương X-quang thường dạng mô kẽ hoặc các đám mờ rải rác, dù hình ảnh có thể đa dạng.

Trong ca này, sốt cao, tăng bạch cầu đa nhân trung tính rõ, đông đặc khu trú theo thùy và tràn dịch màng phổi hướng mạnh hơn đến phế cầu. CDC mô tả nhiễm M. pneumoniae thường là bệnh hô hấp nhẹ, còn gọi là “walking pneumonia”, mặc dù vẫn có thể gây viêm phổi nặng ở một số trường hợp. CDC – Mycoplasma pneumoniae

D. Virus hợp bào hô hấp (RSV) — Không phù hợp nhất

RSV đặc biệt quan trọng ở trẻ nhũ nhi và trẻ nhỏ, thường gây viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi với:

• Chảy mũi, ho và khò khè.
• Tổn thương hai bên hoặc dạng mô kẽ/quanh phế quản.
• Không điển hình với bạch cầu tăng mạnh ưu thế trung tính kèm bandemia.

Ở trẻ 7 tuổi, bệnh cảnh đông đặc thùy giữa phải kèm tràn dịch màng phổi phù hợp với viêm phổi do vi khuẩn hơn. CDC ghi nhận RSV là nguyên nhân hàng đầu của viêm tiểu phế quản và viêm phổi ở trẻ dưới 1 tuổi. CDC – About RSV

E. Streptococcus pneumoniae — Đúng

Phế cầu giải thích thống nhất toàn bộ bệnh cảnh:

1. Viêm phổi cộng đồng ở trẻ trước đó khỏe mạnh.
2. Sốt cao và nhịp thở nhanh.
3. Bạch cầu tăng, ưu thế trung tính và có chuyển trái.
4. Đông đặc phổi theo thùy.
5. Tràn dịch cạnh viêm phổi, có thể tiến triển thành mủ màng phổi.

Mặc dù phế cầu có thể gây nhiều kiểu hình ảnh, tổ hợp đông đặc thùy + tràn dịch màng phổi + phản ứng viêm do vi khuẩn là dấu hiệu rất điển hình trong một câu hỏi trắc nghiệm.

4. Sơ đồ ghi nhớ

Sốt cao + bạch cầu đa nhân trung tính tăng + đông đặc theo thùy + tràn dịch màng phổi ở trẻ → nghĩ nhiều đến viêm phổi phế cầu.

Điểm dễ mắc bẫy:

• Tuổi đi học có thể khiến người làm bài vội chọn Mycoplasma pneumoniae.
• “Đã tiêm chủng đầy đủ” giúp giảm khả năng Hib, nhưng không loại trừ phế cầu.
• Tràn dịch màng phổi là dữ kiện làm tăng trọng số cho viêm phổi vi khuẩn điển hình.

Một bệnh nhân nam sau ghép tế bào gốc 3 tuần xuất hiện sốt kéo dài, ho ra máu và gầy sút. CT ngực có nhiều nốt phổi kèm dấu quầng đảo ngược. Dịch rửa phế quản cho thấy sợi nấm rộng, ít hoặc không có vách ngăn.

Thuốc điều trị ban đầu phù hợp nhất là gì?

A. Amphotericin B
B. Anidulafungin
C. Flucytosine
D. Itraconazole
E. Voriconazole

Hãy để lại đáp án và lý do lựa chọn của bạn ở phần bình luận. Đáp án chi tiết sẽ được công bố sau.

#Ontapthiykhoa.com #FB: Ôn tập thi y khoa # Youtube: https://youtu.be/nMiOPzH7rSI

2. Đáp án và giải thích

Đáp án đúng: A. Amphotericin B

Bệnh nhân có nấm phổi xâm lấn do Mucorales, còn gọi là mucormycosis phổi.

Các dữ kiện quyết định gồm:

• Ghép tế bào gốc tạo máu gần đây và tiền sử hóa trị: yếu tố nguy cơ rất cao của nhiễm nấm xâm lấn.
• Sốt kéo dài, ho ra máu, gầy sút và nhiều nốt phổi: gợi ý nấm mốc xâm lấn mạch máu, gây nhồi máu và hoại tử nhu mô phổi.
• Dấu quầng đảo ngược: không hoàn toàn đặc hiệu nhưng đặc biệt gợi ý mucormycosis phổi trong bối cảnh suy giảm miễn dịch.
• Sợi nấm rộng, dạng dải, ít hoặc không có vách ngăn và phân nhánh góc gần 90°: hình thái điển hình của Mucorales.

Vì vậy, cần bắt đầu amphotericin B đường tĩnh mạch; trong thực hành ưu tiên amphotericin B dạng liposomal. Hướng dẫn toàn cầu ECMM/MSG ERC khuyến cáo mạnh liposomal amphotericin B liều cao là điều trị đầu tay. Isavuconazole hoặc posaconazole dạng tĩnh mạch/viên giải phóng chậm là các lựa chọn thay thế trong một số tình huống hoặc điều trị cứu vãn; chúng không xuất hiện trong các đáp án.

Điều trị thực tế còn cần đánh giá khả năng phẫu thuật cắt bỏ tổn thương khu trú, giảm mức độ ức chế miễn dịch khi có thể và xử trí giảm bạch cầu trung tính hoặc các yếu tố nền khác. Không được trì hoãn thuốc kháng nấm để chờ định danh loài nếu nghi ngờ lâm sàng cao.

Nguồn tham khảo:

• Global guideline for the diagnosis and management of mucormycosis – ECMM/MSG ERC
• CDC – Treatment of Mucormycosis

A. Amphotericin B — Đúng

Amphotericin B gắn với ergosterol ở màng tế bào nấm, tạo các lỗ trên màng và làm tế bào nấm mất các thành phần nội bào. Thuốc có hoạt tính với Mucorales và là lựa chọn điều trị ban đầu phù hợp nhất trong danh sách.

Điểm cần ghi chính xác khi giảng dạy: ưu tiên dạng liposomal vì có thể dùng liều cao hơn và ít độc thận hơn amphotericin B deoxycholate. Bệnh nhân vẫn cần được theo dõi chức năng thận, kali, magnesi, công thức máu và phản ứng liên quan truyền thuốc.

B. Anidulafungin — Sai

Anidulafungin thuộc nhóm echinocandin, ức chế tổng hợp β-(1,3)-D-glucan của thành tế bào nấm. Thuốc chủ yếu được sử dụng cho Candida và có vai trò trong một số phác đồ điều trị Aspergillus.

Echinocandin không có hoạt tính đơn trị đủ tin cậy đối với Mucorales và không được dùng làm điều trị đầu tay đơn độc cho mucormycosis xâm lấn.

C. Flucytosine — Sai

Flucytosine được tế bào nấm chuyển hóa thành 5-fluorouracil, từ đó ức chế tổng hợp DNA và RNA. Thuốc thường được phối hợp với amphotericin B trong điều trị viêm màng não do Cryptococcus và có thể được dùng trong một số nhiễm Candida.

Flucytosine không có vai trò điều trị nấm mốc Mucorales và không được dùng đơn trị vì dễ xuất hiện kháng thuốc.

D. Itraconazole — Sai

Itraconazole là thuốc azole có hoạt tính đối với một số nấm men, nấm lưỡng hình và Aspergillus. Tuy nhiên, hoạt tính đối với Mucorales không ổn định và thuốc không phải lựa chọn đầu tay cho mucormycosis xâm lấn.

Các azole có vai trò rõ ràng hơn đối với Mucorales là isavuconazole và posaconazole, không phải itraconazole.

E. Voriconazole — Sai

Voriconazole là lựa chọn hàng đầu trong nhiều trường hợp aspergillosis xâm lấn, nên đây là đáp án nhiễu quan trọng. Tuy nhiên, Mucorales vốn không nhạy với voriconazole.

Nếu là Aspergillus, hình ảnh vi thể thường cho thấy sợi nấm mảnh, có vách ngăn và phân nhánh góc nhọn khoảng 45°. Ca này lại có sợi nấm rộng, ít hoặc không vách ngăn và phân nhánh gần 90°, hướng đến Mucorales; vì vậy voriconazole không phù hợp.

3. So sánh nhanh để ghi nhớ

Ghi nhớ: Sau ghép tế bào gốc + ho ra máu + dấu quầng đảo ngược + sợi nấm rộng không vách ngăn → nghĩ đến mucormycosis phổi → chọn amphotericin B, ưu tiên dạng liposomal.

Nam 59 tuổi, có hen phế quản nặng, đột ngột sốt 38,5°C, ho, khó thở và đau mỏi cơ trong 24 giờ. Bạch cầu 6,3 G/L; X-quang ngực có thâm nhiễm mô kẽ hai phổi.

Thuốc nào phù hợp nhất?

A. Amoxicillin–clavulanate
B. Azithromycin
C. Oseltamivir
D. Ribavirin
E. Valganciclovir

👉 Hãy chọn một đáp án và giải thích dữ kiện quyết định ở phần bình luận.

#Ontapthiykhoa

2. Đáp án và giải thích

Đáp án đúng: C. Oseltamivir

Bệnh nhân nhiều khả năng mắc cúm có biến chứng đường hô hấp dưới, có thể là viêm phổi do virus cúm hoặc đợt cấp hen do cúm.

Các dấu hiệu hướng đến cúm gồm:

• Khởi phát đột ngột trong vòng 24 giờ.
• Sốt, ho, khó thở và đau mỏi cơ lan tỏa.
• Có nhiều người tiếp xúc gần mắc bệnh đường hô hấp.
• Số lượng bạch cầu không tăng, phù hợp hơn với nhiễm virus.
• X-quang có thâm nhiễm mô kẽ lan tỏa thay vì đông đặc khu trú điển hình của viêm phổi do vi khuẩn.
• Hen phế quản là yếu tố làm tăng nguy cơ biến chứng nặng do cúm.

Theo CDC, cần bắt đầu thuốc kháng virus càng sớm càng tốt ở người bệnh nghi ngờ hoặc xác định cúm nếu họ phải nhập viện, có bệnh nặng/biến chứng/diễn biến tiến triển hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao. Không nên trì hoãn điều trị để chờ kết quả xét nghiệm. Oseltamivir đường uống là lựa chọn được ưu tiên trong cúm nặng hoặc có biến chứng.

Ở người lớn có chức năng thận bình thường, phác đồ thường dùng cho cúm không biến chứng là oseltamivir 75 mg uống hai lần mỗi ngày trong 5 ngày. Liều cần được hiệu chỉnh khi suy thận; thời gian điều trị có thể phải cá thể hóa nếu bệnh nặng hoặc kéo dài.

Nguồn tham khảo:

• CDC, Influenza Antiviral Medications: Summary for Clinicians (cập nhật 10/3/2026): https://www.cdc.gov/flu/hcp/antivirals/summary-clinicians.html
• CDC, People at Increased Risk for Flu Complications: https://www.cdc.gov/flu/highrisk/index.htm

A. Amoxicillin–clavulanate — Sai

Amoxicillin–clavulanate là kháng sinh beta-lactam có tác dụng với nhiều vi khuẩn gây nhiễm trùng hô hấp. Thuốc không tác động lên virus cúm. Ca bệnh không có tăng bạch cầu hoặc hình ảnh đông đặc phế nang khu trú gợi ý rõ viêm phổi do vi khuẩn.

Trong thực hành, vẫn phải đánh giá bội nhiễm vi khuẩn nếu bệnh nhân xuất hiện đờm mủ, đông đặc khu trú, tăng bạch cầu, sốc, diễn biến xấu sau giai đoạn cải thiện hoặc có bằng chứng vi sinh. Khi đó, kháng sinh có thể cần dùng phối hợp với điều trị cúm, nhưng không thay thế oseltamivir.

B. Azithromycin — Sai

Azithromycin có tác dụng với một số vi khuẩn không điển hình và một số vi khuẩn đường hô hấp, nhưng không có tác dụng điều trị virus cúm. Diễn biến khởi phát rất nhanh, đau mỏi cơ rõ, yếu tố tiếp xúc và bạch cầu bình thường hướng nhiều hơn đến cúm so với viêm phổi không điển hình do vi khuẩn.

Azithromycin không phải đơn trị liệu phù hợp cho cúm có biến chứng; chỉ cân nhắc khi có chỉ định kháng sinh riêng do nghi ngờ đồng nhiễm hoặc bội nhiễm vi khuẩn.

C. Oseltamivir — Đúng

Oseltamivir là thuốc ức chế neuraminidase, có hoạt tính đối với virus cúm A và B. Thuốc làm hạn chế giải phóng các virion mới khỏi tế bào bị nhiễm.

Lựa chọn này phù hợp nhất vì bệnh nhân:

• Có hội chứng lâm sàng điển hình của cúm.
• Đến trong 48 giờ đầu, là thời điểm điều trị đem lại lợi ích lớn nhất.
• Có hen phế quản nặng, thuộc nhóm nguy cơ cao.
• Có dấu hiệu tổn thương đường hô hấp dưới trên X-quang, tức bệnh đã có biến chứng.

D. Ribavirin — Sai

Ribavirin được sử dụng trong một số chỉ định đặc biệt, chẳng hạn một số trường hợp nhiễm virus hợp bào hô hấp nặng hoặc các bệnh virus khác tùy bối cảnh. Đây không phải thuốc điều trị chuẩn, ưu tiên cho cúm mùa ở người lớn. Thuốc còn có nguy cơ gây thiếu máu tán huyết và có tính gây quái thai.

E. Valganciclovir — Sai

Valganciclovir là tiền thuốc đường uống của ganciclovir, chủ yếu dùng điều trị hoặc dự phòng bệnh do cytomegalovirus, đặc biệt ở người ghép tạng hoặc suy giảm miễn dịch. Bệnh cảnh CMV thường không khởi phát đột ngột như ca này và valganciclovir không có vai trò điều trị cúm.

Điểm cần nhớ

Khởi phát đột ngột + sốt + ho + đau mỏi cơ + bạch cầu không tăng + thâm nhiễm mô kẽ → nghĩ đến cúm. Nếu bệnh nhân có hen hoặc có dấu hiệu biến chứng hô hấp, hãy bắt đầu oseltamivir sớm và không chờ xét nghiệm mới điều trị.