🫀 CÂU HỎI CẤP CỨU: ĐAU NGỰC SAU DÙNG COCAINE

🫀 CÂU HỎI CẤP CỨU: ĐAU NGỰC SAU DÙNG COCAINE

Người đàn ông 47 tuổi vào khoa Cấp cứu vì đau thắt dữ dội sau xương ức kéo dài 2 giờ, kèm khó thở và vã mồ hôi. Triệu chứng bắt đầu sau khi sử dụng Cocaine.

Người bệnh có tăng huyết áp, đái tháo đường type 2 và rối loạn lipid máu nhưng điều trị không đều.

Khám ghi nhận:

  • Mạch 112 lần/phút
  • Huyết áp 158/86 mmHg
  • Nhịp thở 24 lần/phút
  • SpO₂ 97% khi thở khí phòng
  • Hai phế trường không có ran ẩm

ECG cho thấy ST chênh lên ở I, aVL, V5–V6. Sau khi dùng thuốc Aspirin, Nitroglycerin và Benzodiazepine, triệu chứng đau ngực và ST chênh lên vẫn còn.

Bước xử trí tiếp theo phù hợp nhất là gì?

A. Kích hoạt ngay phòng can thiệp tim mạch
B. Furosemide tĩnh mạch
C. Metoprolol tĩnh mạch
D. Nitroprusside tĩnh mạch
E. Chụp X-quang ngực thẳng

👉 Hãy chọn A–E và giải thích lý do. Đáp án sẽ được ghim ở phần bình luận.

#OntapThiYKhoa

Đáp án đúng: A — Kích hoạt ngay phòng thông tim

Đây là STEMI thành bên đang tiến triển, dựa trên:

  • Đau ngực thiếu máu cơ tim dữ dội, kéo dài 2 giờ.
  • Vã mồ hôi, khó thở, nhịp tim nhanh.
  • ST chênh lên tại các chuyển đạo liên tiếp I, aVL, V5–V6.
  • Đau ngực và ST chênh lên vẫn tồn tại sau aspirin, nitroglycerin và benzodiazepine.

Cocaine không chỉ gây co thắt động mạch vành mà còn:

  • Làm tăng nhịp tim, huyết áp và nhu cầu oxy cơ tim.
  • Hoạt hóa tiểu cầu và thúc đẩy hình thành huyết khối.
  • Gây rối loạn chức năng nội mô.
  • Có thể gây vỡ mảng xơ vữa và tắc động mạch vành thực sự.

Vì vậy, không được mặc nhiên coi ST chênh lên sau cocaine chỉ là co thắt mạch vành.

Khi đau ngực và ST chênh lên vẫn tồn tại sau điều trị giãn mạch ban đầu, cần kích hoạt hệ thống STEMI, chụp động mạch vành khẩn và PCI tiên phát nếu có tổn thương thủ phạm. Chụp mạch vành vừa xác định nguyên nhân—co thắt, huyết khối hay xơ vữa—vừa cho phép tái thông ngay. Đây là hướng phù hợp với khuyến cáo ACS 2025 và tuyên bố khoa học của AHA về đau ngực liên quan cocaine.

Điểm quyết định: Cocaine + ST chênh lên thoáng qua, hết sau nitrate có thể gợi ý co thắt; nhưng ST chênh lên và đau ngực dai dẳng phải được coi là tắc động mạch vành cấp cho đến khi chứng minh ngược lại.


B. Furosemide tĩnh mạch — Sai

Furosemide được sử dụng chủ yếu khi người bệnh có bằng chứng ứ huyết hoặc phù phổi cấp, chẳng hạn:

  • Khó thở do sung huyết.
  • Ran ẩm hai phế trường.
  • Giảm oxy máu.
  • Tĩnh mạch cổ nổi.
  • Phù ngoại vi hoặc hình ảnh phù phổi.

Trong ca này:

  • SpO₂ 97% khi thở khí phòng.
  • Hai phế trường không có ran ẩm.
  • Không có dấu hiệu quá tải tuần hoàn.
  • Không có bằng chứng suy tim cấp.

Do đó, furosemide không có chỉ định. Thuốc cũng không giải quyết được co thắt, huyết khối hay tắc động mạch vành. Dùng lợi tiểu cho người bệnh không sung huyết còn có thể làm giảm thể tích tuần hoàn và giảm tưới máu.


C. Metoprolol tĩnh mạch — Sai

Metoprolol là thuốc chẹn β₁. Trong ACS thông thường, thuốc chẹn beta có thể làm giảm nhịp tim, huyết áp và nhu cầu oxy cơ tim. Tuy nhiên, bối cảnh này khác:

  • Người bệnh vừa sử dụng cocaine.
  • Đang nhịp nhanh và tăng huyết áp, gợi ý còn tác dụng kích thích giao cảm.
  • Đang có thiếu máu cơ tim và ST chênh lên dai dẳng.

Trong ngộ độc cocaine cấp, chẹn beta đơn thuần có nguy cơ để tác dụng kích thích α-adrenergic chiếm ưu thế, từ đó làm tăng co mạch vành và tăng huyết áp. Vì vậy, metoprolol tĩnh mạch không phải lựa chọn ưu tiên trong giai đoạn cấp. Khuyến cáo AHA/ACC đặc biệt thận trọng với thuốc chẹn beta ở người có dấu hiệu ngộ độc cocaine cấp; benzodiazepine và nitrate được ưu tiên để kiểm soát kích thích giao cảm và co mạch vành. ACC/AHA

Quan trọng hơn, dù metoprolol có làm giảm nhịp tim, thuốc cũng không tái thông được động mạch vành đang tắc và không được phép làm chậm việc kích hoạt phòng thông tim.

Điểm cần nói cho chính xác: Tiền sử sử dụng cocaine không phải là chống chỉ định vĩnh viễn với mọi thuốc chẹn beta. Vấn đề nằm ở việc sử dụng thuốc chẹn beta đơn thuần trong giai đoạn ngộ độc cấp và thiếu máu cơ tim đang diễn tiến. Thuốc phối hợp chẹn α/β hoặc sử dụng beta-blocker sau khi hết ngộ độc cần được đánh giá theo từng trường hợp.


D. Nitroprusside tĩnh mạch — Sai

Nitroprusside là thuốc giãn cả động mạch và tĩnh mạch mạnh, thường được cân nhắc trong:

  • Một số trường hợp tăng huyết áp cấp cứu.
  • Suy tim cấp có tăng hậu gánh rõ.
  • Một số tình trạng huyết động cần kiểm soát chặt tại hồi sức.

Huyết áp 158/86 mmHg chưa phải tăng huyết áp cấp cứu và không phải vấn đề đe dọa chính. Vấn đề chính là STEMI với thiếu máu cơ tim dai dẳng.

Ngoài ra:

  • Nitroprusside không phải thuốc ưu tiên để điều trị co thắt động mạch vành.
  • Không có tác dụng chống kết tập tiểu cầu hay làm tan huyết khối.
  • Không tái thông được động mạch vành bị tắc.
  • Hạ huyết áp quá mức có thể làm giảm áp lực tưới máu động mạch vành.

Nitroglycerin—thuốc phù hợp hơn với co thắt mạch vành—đã được sử dụng nhưng người bệnh vẫn đau và ST vẫn chênh. Vì vậy cần chuyển sang chiến lược tái tưới máu, không đổi sang nitroprusside.


E. Chụp X-quang ngực thẳng — Sai

X-quang ngực có thể hữu ích để tìm:

  • Phù phổi.
  • Tràn khí màng phổi.
  • Viêm phổi.
  • Trung thất rộng hoặc một số dấu hiệu gián tiếp của bệnh lý động mạch chủ.

Tuy nhiên, ca bệnh đã có biểu hiện lâm sàng và ECG phù hợp với STEMI; X-quang ngực không xác định được động mạch vành có tắc hay không và không được làm chậm tái tưới máu.

Cocaine làm tăng nguy cơ bóc tách động mạch chủ, nhưng ca này không nêu các dấu hiệu đặc hiệu như:

  • Đau xé lan ra sau lưng.
  • Chênh lệch mạch hoặc huyết áp hai tay.
  • Tiếng thổi hở van động mạch chủ.
  • Thiếu máu chi hoặc dấu thần kinh khu trú.

Nếu thật sự nghi ngờ hội chứng động mạch chủ cấp, phương tiện chẩn đoán thích hợp ở người ổn định thường là CT angiography, không phải chỉ chụp X-quang ngực. Hướng dẫn đau ngực AHA/ACC cũng nêu rằng khi ECG phù hợp ACS, người bệnh cần được xử trí theo quy trình STEMI/NSTE-ACS. AHA/ACC Chest Pain Guideline

Kết luận ghi nhớ

Đau ngực sau cocaine + ST chênh lên dai dẳng sau nitrate và benzodiazepine → coi như STEMI do tắc động mạch vành cho đến khi chứng minh ngược lại → kích hoạt phòng thông tim khẩn cấp.

Bình luận

Để lại một bình luận